Monday, 23 Oct 2017
ΘΕΑΤΡΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος: «Οι άνθρωποι φαίνονται χαρούμενοι αλλά δεν είναι, επειδή ακριβώς έχουν χάσει την επαφή με τον εαυτό τους»

Συνέντευξη: Κορπίδου Βασιλική-Καραβέλη Βάσια

Ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος αφότου αποφοίτησε από το Θέατρο Τέχνης «Κάρολος Κουν» φοίτησε για ένα χρόνο και στη δραματική σχολή Θεμέλιο. Έχει υπάρξει 2 φορές υποψήφιος για το βραβείο «Δημήτρης Χορν», ενώ έχει τιμηθεί ως καλύτερος δημιουργός για την ερμηνεία του στην παράσταση «Τα μωρά τα φέρνει ο πελαργός». Θεωρείται από τους πιο ταλαντούχους και χαρισματικούς ανθρώπους της γενιάς του. Κινείται ανάμεσα σε διαφορετικά είδη, εναλλάσσει την κωμωδία με το δράμα δείχνοντας πάντα την ίδια αφοσίωση και αγάπη σε αυτό που κάνει. Δωρικός στο λόγο του και ιδιαίτερα επιλεκτικός στη δουλειά του, απογειώνει κάθε τι που αναλαμβάνει μαγνητίζοντας το κοινό με τις ικανότητες του. Από την Κυριακή του Πάσχα τον απολαμβάνουμε στην εξαιρετική παράσταση Ο Θεός της Σφαγής στο Θέατρο Αριστοτέλειον.

 

Μια από τις φράσεις που συγκρατήσαμε από την παράσταση είναι αυτή που λέει ο ήρωας, που υποδύεστε: «Γάμος, η μεγαλύτερη δοκιμασία που έδωσε ο θεός στον άνθρωπο». Ποια είναι η δική σας γνώμη επάνω σε αυτό;

Είναι, σίγουρα, μια συνθήκη που δοκιμάζει τους ανθρώπους. Νομίζω σύμφωνα με αυτή την έννοια το λέει ασυνείδητα και ο Michel, ο χαρακτήρας του έργου. Μια συνύπαρξη και παράλληλα μια συμβίωση δυο ανθρώπων που μετατρέπεται σε ένα συμβόλαιο. Ο γάμος καταλήγει σε μια μορφή δέσμευσης, η οποία, πέρα από την αφηρημένη ή την ηθική της μορφή, μεταφέρει σε άλλα επίπεδα διαπραγματεύσεων. Το μοίρασμα της κοινής ζωής απαιτεί αλλεπάλληλες υποχωρήσεις, διαρκείς επαναδιαπραγματεύσεις, ξεκαθάρισμα για το τι πρέπει ο καθένας να πάρει και αντίστοιχα τι καλείται να δώσει. Όλα αυτά σε φέρνουν αντιμέτωπο με τον ίδιο σου τον εαυτό. Έχω την εντύπωση πως οι άνθρωποι που έχουν ζήσει μια μακροχρόνια σχέση γνωρίζουν ίσως λίγο καλύτερα τον εαυτό τους.

Ο γάμος, λοιπόν, λειτουργεί διαβρωτικά;

Οι άνθρωποι είμαστε ξεχωριστές οντότητες. Ο καθένας επιλέγει αυτόν που θεωρεί πως είναι πιο κοντά στην προσωπικότητα του και συμβιώνει μαζί του. Όλο αυτό παραμένει και πάλι μια δοκιμασία για την προσωπικότητα. Δεν είναι εύκολο να μείνεις σταθερός στην επιλογή σου, ίσως είναι και λάθος των ανθρώπων που παίρνουν αψήφιστα την απόφαση να κάνουν ένα γάμο, καθώς πιστεύουν ότι πρόκειται για μια απλή διαδικασία, που θεωρείται φυσιολογική εξέλιξη ως προς την ανθρώπινη ολοκλήρωση. Το έργο βασίζεται επάνω σε αυτό το σκεπτικό. Εντοπίζουμε στους χαρακτήρες την απόκρυψη και την καταπίεση επιθυμιών, την «παρασιτική» ύπαρξη απωθημένων, σκοτεινά σημεία τα οποία αναδύονται και τελικά δημιουργούν «κόμπους», πνίγουν τους ανθρώπους.

Εσείς βρίσκεται τον εαυτό σας πιο κοντά σε κάποιον από τους 4 χαρακτήρες; Οι οποίοι, επί της ουσίας, αντιπροσωπεύουν εντελώς διαφορετικές πτυχές.

Όντως. Διαφορετικοί μα και ίδιοι με έναν τρόπο. Διαφορετικοί ούτως ή άλλως ως άνθρωποι, σαν χαρακτήρες και ταυτόχρονα τόσο ίδιοι στον τρόπο που συμπεριφέρονται και επαναλαμβάνουν μερικά παρόμοια λάθη μέσα σε μια σχέση, ειδικά στο κομμάτι αυτό εντοπίζονται πολλές ομοιότητες. Είναι το ίδιο επιρρεπείς σε σφάλματα. Δεν μπορώ να δω τον εαυτό μου πιο κοντά σε κάποιον, δεν ταυτίζομαι δηλαδή, ωστόσο θεωρώ ότι σαν σύνολο, και οι τέσσερις μαζί, είμαι εντελώς εγώ.

Στον «Θεό της Σφαγής» βλέπουμε δυο ζευγάρια που έχουν συναντηθεί με σκοπό να λύσουν μια απλή διαφορά που προέκυψε ανάμεσα στα παιδιά τους. Γρήγορα βέβαια οι πρωταγωνιστές μοιάζουν να «χάνονται» στα δικά τους προβλήματα κι έτσι ξεκινάει ένα παιχνίδι ανασκόπησης, μια κριτική θα λέγαμε, με αποτέλεσμα να ξεχνούν τον αρχικό λόγο της συνάντησης. Οι γονείς αυτοί, σύμφωνα με τη δική σας ματιά, έχουν αποτύχει;

Δυστυχώς ή ευτυχώς όλα τα παιδιά του κόσμου είναι μοιραίο σχεδόν να πορευθούν στην ενήλικη ζωή τους με όλες τις πληγές που έχει δημιουργήσει η παιδική τους ηλικία. Ακόμη και οι καλύτεροι γονείς να βρίσκονται στο πλάι του κάθε παιδιού, αυτό στο μέλλον θα βρεθεί αντιμέτωπο με τις αναμνήσεις, οι οποίες πιθανότατα να μην είναι όλες χαρούμενες. Πολλές φορές δεν είναι καν στο χέρι ενός γονιού να μεγαλώσει το παιδί εξασφαλίζοντας την πλήρη απουσία τραυμάτων, δε μπορεί να ελέγξει κάτι τέτοιο. Αυτό που θεωρούμε σωστό, δε σημαίνει ότι το αντιλαμβάνονται τα παιδιά με τον ίδιο τρόπο, για παράδειγμα «σκύβω» από πάνω τους ώστε να τα προστατέψω κι ίσως αυτά να αισθάνονται ότι πνίγονται ή εάν είναι απόλυτα ελεύθερα εκτίθενται ευκολότερα σε κάθε κίνδυνο. Οι γονείς που βλέπετε στην παράσταση δεν έχουν καμία διάθεση να κάνουν κακό στα παιδιά τους, αντίθετα προσπαθούν να λύσουν ένα πρόβλημα για το καλό τους και στην πορεία προκύπτουν άλλα θέματα. Ωστόσο, δεν είναι ανεύθυνη η στάση τους, αφού διαρκώς επανέρχονται προσπαθώντας να μαζέψουν τους εαυτούς τους και να βρουν μια λύση, έτσι ώστε να αποκαταστήσουν με τον καλύτερο και πιο δίκαιο τρόπο τη ζημιά που προκάλεσε ο τσακωμός τους.

Στην παράσταση «Ο Θεός της Σφαγής»

Η προσωπική αναζήτηση του εαυτού μας είναι μια διαδικασία απόλυτα σημαντική, που πρέπει να επαναλαμβάνεται όσο ζούμε. Πολλοί άνθρωποι αποφεύγουν την ενδοσκόπηση αυτή για πολλούς λόγους. Τι αντίκτυπο μπορεί να έχει η συγκεκριμένη στάση στο κοινωνικό σύνολο;

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ψάχνονται ιδιαίτερα, για αυτό βλέπουμε να παγιδεύονται σε συναισθήματα όπως θυμό, βία, απομόνωση και δυστυχία. Ακολουθούν επαγγέλματα που δεν τους εκφράζουν, συχνά τους φταίει κάτι άλλο, αλλά ποτέ ο ίδιος τους ο εαυτός. Οι άνθρωποι φαίνονται χαρούμενοι αλλά δεν είναι, επειδή ακριβώς έχουν χάσει την επαφή με τον εαυτό τους, πράγμα πολύ δύσκολο και καθόλου ευχάριστο. Οι περισσότεροι έχουν βολευτεί  σε αυτή την κατάσταση και τους είναι αφόρητα κοπιαστικό να αλλάξουν τη στάση τους. Χρειάζεται συνείδηση και μεγάλη προσπάθεια για να διορθωθεί αυτό. Είναι, επομένως, αναμενόμενο η κοινωνία, η δομή της οποίας αποτελείται από τα δημιουργήματα του ανθρώπου, να επηρεάζεται αναλόγως.

Πως βλέπετε τον «Θεό της Σφαγής»;

Πρόκειται ακριβώς για αυτή την αρνητική δύναμη, που κυβερνά τον κόσμο ήδη από την αρχή. Η κοινωνία, βέβαια, με τρόπο τόσο συγκινητικό προσπαθεί πια να πάει μπροστά, να ξεφύγει από αυτό το στοιχείο. Υπάρχουν πλέον τόσες δράσεις για τα δικαιώματα των ανθρώπων, γραμμές υποστήριξης κακοποιημένων γυναικών ή δε θα μπορούσαμε παλαιότερα να θίξουμε στη Βουλή το θέμα του συμφώνου συμβίωσης. Δεν πρόκειται για μια εξέλιξη φιλελεύθερου τύπου, αλλά για μια ουσιαστική αποδοχή και προσαρμογή, που έχει ως στόχο την επίτευξη μιας περισσότερο αρμονικής ζωής. Το σύνολο συνήθως προηγείται των μονάδων, εννοώ ότι εμείς σαν άτομα ενδέχεται να κάνουμε μικρότερα βήματα, επειδή ακριβώς δε γνωρίζουμε πως να διαχειριστούμε τα δικαιώματα και τα ελευθερίες που έχουμε. Είμαστε διστακτικοί, ωστόσο η κοινωνία θέλοντας ή μη σε τραβά μπροστά.

Οι κοινωνικές, πολιτικές δυσχέρειες και τα οικονομικά εμπόδια πιστεύετε ότι επηρεάζουν τις ανθρώπινες σχέσεις;

Νομίζω πως όχι, ή τουλάχιστον όχι στο βαθμό που θέλουμε να πιστεύουμε. Η οικονομική άνεση και ευμάρεια δεν ήταν ποτέ δεδομένες για την Ελλάδα, πέρα από κάποια χρόνια. Ακόμη και σε προηγούμενες δεκαετίες, όπου οι συνθήκες ήταν πολύ χειρότερες σε σύγκριση με την παρούσα κατάσταση, το μεγαλύτερο ποσοστό της κοινωνίας δεν αποτελούσαν άνθρωποι πλούσιοι, ευκατάστατοι, αντιθέτως κυριαρχούσε η μικρομεσαία τάξη. Κι όμως συντηρούνταν επαρκώς, δεν επηρεάζονταν ο σχηματισμός μιας οικογένειας από οικονομικά θέματα. Ίσως η οικονομική άνεση είναι αυτή που λειτουργεί περισσότερο αποτρεπτικά ως προς το συγκεκριμένο κομμάτι, το γεγονός ότι έχουμε συνηθίσει να τα θεωρούμε όλα δεδομένα και έτοιμα. Ο μέσος Έλληνας έφτασε να φεύγει από το πατρικό σπίτι μετά τα 30, ή ακόμη και πιο αργά, απολαμβάνοντας όλα τα οφέλη μιας ανέμελης ζωής χωρίς καμία ευθύνη. Δε θεωρώ λοιπόν ότι οφείλεται στην οικονομική κρίση η όποια δυσκολία δημιουργίας μιας οικογένειας.

Αν είχατε τη δυνατότητα να αλλάξετε κάτι στη χώρα, ποιο στοιχείο θα επιλέγατε;

Το πρώτο πράγμα που μου έρχεται στο μυαλό, αν και είναι τόσο γενικό και ασαφές στην πραγματικότητα, είναι να μιλήσω για την παιδεία. Παρά την ανευθυνότητα και τη χυδαιότητα με την οποία αντιμετωπίζεται, πιστεύω ότι αποτελεί τη βάση όλων. Είμαστε απαίδευτοι. Δεν εννοώ φυσικά αμόρφωτοι, καθώς το επίπεδο μόρφωσης είναι υψηλό, αλλά επικεντρώνομαι στο βαθμό καλλιέργειας. Με σχολεία που μας φέρνουν σε επαφή με το ανούσιο και σε καμία περίπτωση με το ειδικό, το ουσιώδες. Οι ώρες του σχολείου, αυτές οι ατελείωτες κι ανελέητες ώρες, συνεχώς αυξάνονται και ταυτόχρονα δεν αλλάζει τίποτα. Δεν υπάρχει καμία αίσθηση της πραγματικότητας και των εντελώς αυτονόητων στοιχείων, όπως το ποιος είμαι, τι μου αρέσει και με τι θα ήθελα να ασχοληθώ. Κάποιος που αναζητά τα στοιχεία αυτά ούτε ψέματα αναμασάει, ούτε ψάχνει να φορτώσει την ευθύνη της ύπαρξης του, ούτε παρασύρεται από το εκάστοτε κοινωνικό ρεύμα. Πηγαίνει σε μια κατεύθυνση που είναι κοντά στον εαυτό του, στις επιθυμίες του, αισθάνεται χρήσιμος κι άρα αμέσως αποκτά περισσότερες πιθανότητες μιας μελλοντικής ευτυχίας και ηρεμίας.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά που ξεχωρίζετε σε μια συνεργασία;

Νομίζω ότι δίνω μεγάλη βαρύτητα με ποιους θα συνεργαστώ. Ίσως είναι πια και το κυριότερο στοιχείο ποιοι θα είναι οι άνθρωποι δίπλα μου. Σε δεύτερο βαθμό, μάλλον, εάν το έργο έχει την ικανότητα να με μετακινήσει σε μια περιοχή που δεν είναι γνώριμη. Δηλαδή να μην είναι κάτι που ήδη από πριν ξέρω πως θα κινηθώ. Όταν γεννά μέσα μου αγωνία και φόβο για το πως και αν θα καταφέρω να το φέρω εις πέρας. Σύμφωνα με αυτό τον τρόπο μπορώ να δικαιολογήσω και την ανάγκη να «πηδώ» από το ένα είδος στο άλλο.

Ποια είναι τα επόμενα σχέδια σας;

Την περίοδο αυτή, παράλληλα με τον «Θεό της Σφαγής», κάνω πρόβες με το Εθνικό Θέατρο και την Κατερίνα Ευαγγελάτου για την «Άλκηστη» του Ευριπίδη για την Επίδαυρο το καλοκαίρι. Ταυτόχρονα τελειώσαμε την ταινία με τον Γιάννη Σμαραγδή για τον Νίκο Καζαντζάκη, που θα βγει το φθινόπωρο και τέλος κουβεντιάζουμε με τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη για την ερχόμενη θεατρική σεζόν.